در فرایند دوخت لباس، رسم الگو بسیار مهم است و نقش پایه ای و بسیار تعیین کننده دارد. اگر الگو به درستی طراحی نشود لباس روی تن به خوبی قرار نمی گیرد و ممکن است دچار چین خوردگی یا کشش بیش از حد و یا گشادی بیش از حد شود. به اصطلاح می گوییم لباس تنخور خوبی نخواهد داشت. اگر اصلاحات مورد نیاز روی الگو انجام نشود با عث پروهای متعدد می شود. بنابراین به هیچ عنوان نباید این مرحله را ساده نگاه کرد. متد متریک یکی از روش های کاربردی است که در الگو سازی از آن استفاده می شود. به دلیل دقت بالا در الگو سازی استفاده از اندازه های واقعی بدن، الگوی پایه رسم می شود که باعث دقت بالا، کاهش تعداد پروها و تناسب بهتر برای فرم های مختلف بدن دارد. در این مقاله، تمرکز ما روی رسم الگوی پایه بالاتنه پشت به روش متد متریک است، زیرا برای رسم الگوی پایه بالاتنه متریک باید از قسمت پشت شروع به رسم الگو کنید. در قسمت دوم مقاله الگوی پایه بالاتنه جلو را آموزش می دهیم.
چرا متد متریک؟
پیش از شروع کار بهتر است بدانیم چرا از روش متریک استفاده کنیم:
روش متریک یک روش خیاطی است که بر اساس اندازه گیری دقیق بدن مانند اندازه های دور سینه، دور کمر، دور باسن، اندازه شانه، بلندی حلقه، کارورها و … طراحی شده است بنابراین می تواند نتیجه بهتری در تناسب داشته باشد. از طرف دیگر این متد چون بر اساس اندازه های دقیق فرد رسم می شود زمان و تعداد دفعات پرو را کاهش می دهد و به دلیل دقت بالایی که دارد نیاز به اصلاحات کمتری دارد. همچنین با رفع ایرادات و اشکالات اندامی در متد متریک می توان آن را برای فرم های مختلف بدن شخصی سازی کرد که در آموزش خیاطی بسیار توصیه می شود.
ابزارها و اندازه گیری های لازم برای استفاده از متد متریک
قبل از شروع رسم، باید ابزارها و اندازه گیری های پایه را آماده کنید:
ابزارها
متر معمولی خیاطی
مداد اتود و پاک کن
خط کش بلند (متر جانبی)
خط کش T یا مثلث برای رسم خطوط عمودی/افقی
خط کش منحنی (مانند پیستوله یا French curve) برای رسم حلقه آستین، گردن و منحنی ها
کاغذ الگو به اندازه مناسب یا کاغذ بزرگ (مثلاً ۷۰×۱۰۰ سانتی متر)
سوزن و قیچی یا کاتر برای برش الگو
علامت گذار (مداد فلوئورسنت یا پنس) برای نقاط مهم
اندازه گیری ها
برای رسم الگوی بالاتنه پشت به روش متد متریک، حداقل اندازه های زیر را بگیرید:
دور سینه
دور کمر
دور باسن (در صورت نیاز به خط باسن بزرگ)
بلندی بالاتنه پشت (از گودی گردن پشت تا خط کمر)
بلندی بالاتنه جلو (از گودی گردن تا خط کمر یا گودی کمر که همان قسمت ناف در نظر گرفته می شود)
کارور پشت (عرض پشت از زیر بازو تا زیر بازوی دیگر)
دور گردن
اندازه سرشانه
بلندی کف حلقه آستین
می توانید برای درک بیشتر مقاله ی روش صحیح اندازه گیری بدن در متد متریک را بخوانید
مرحله اول رسم کادر اولیه و خطوط افقی
برای شروع، باید یک مستطیل یا کادر روی کاغذ الگو رسم کنیم که چهارچوب الگوی بالاتنه را تعیین می کند. در قسمت چپ کادر رسم شده الگوی پشت و در قسمت راست الگوی جلو را رسم می کنیم. در این مقاله ما فقط بالاتنه پشت را آموزش میدهیم.
برای رسم کادر اولیه در متد متریک نیاز داریم به اندازه های دور باسن یا دور سینه هر کدام که بزرگ تر بود و قد لباس. در واقع طبق تصویر از نقطه بالای سمت راست دو خط یکی عمودی و یکی افقط رسم می کنیم. خط افقی که همان عرض کادر است باید به اندازه یک دوم دور سینه یا دور باسن هر کدام که بزرگتر بود به علاوه ی 2 الی 5 سانتی متر (بسته به گشادی مدل دارد) رسم شود و کادر عمودی به اندازه ی قد لباس که در نظر داریم.
سپس از نقطه ی اول در گوشه ی سمت چپ کادر به اندازه ی 2 سانتی متر پایین آمده و از نقطه ی دوم نیز به اندازه ی 3.5 سانتی متر مجدد پایین آمده و علامت می زنیم. این نقطه را در عرض کادر به اندازه ی حدود 10 الی 15 سانتی متر به صورت افقی مطابق با تصویر رسم می کنیم.
از نقطه ی دوم به اندازه ی بلندی کف حلقه که معمولا بین 20 تا 25 سانتی متر است پایین آمده و مجدد یک خط افقی در عرض کادر رسم می کنیم و آن را خط حلقه می نامیم
از نقطه ی دوم به اندازه بلندی بالاتنه پشت یا جلو هر کدام که بزرگتر بود پایین آمده و این نقطه را نیز مانند نقطه ی قبلی در عرض کادر امتداد می دهیم و آن را خط کمر می نامیم.
از خط کمر به اندازه بلندی باسن که معمولا بین 20 تا 25 سانتی متر است و از گودترین قسمت کمر تا برجسته ترین قسمت باسن است را به سمت پایین آمده علامت می زنیم این نقطه را نیز در عرض کادر به صورت افقی امتداد می دهیم و آن را خط باسن می نامیم.
سپس از نقطه دوم به اندازه قد لباس پایین آمده و آن را علامت می زنیم این نقطه را نیز در جهت عرض کادر به صورت افقی امتداد می دهم و آن را خط پای لباس می نامیم.
در اینجا رسم کادر اولیه با خطوط خط گردن، خط شانه، خط حلقه، خط کمر، خط باسن و خط پای لباس رسم شد.
مرحله ی دوم رسم خطوط عمودی برای بالاتنه پشت به روش متریک
حال که خطوط عمودی و کادر اولیه را رسم کردیم به سراغ رسم خطوط عمودی می رویم که در این مقاله فقط خطوط عمودی بالاتنه پشت رسم میشود.
ابتدا روی خط حلقه به اندازه ی یک دوم کارور پشت به علاوه 0.5 سانتی متر به سمت راست علامت می زنیم و از این نقطه به صورت عمود به سمت بالا یک خط رسم می کنیم به طوری که با خط شانه برخورد کند. وسط این خط رسم شده را پیدا می کنیم و علامت می زنیم. به این نقطه هنگام رسم حلقه آستین نیاز داریم.
وسط خطی که روی خط حلقه نیز علامت زدیم را پیدا می کنیم و علامت می زنیم. این نقطه نیز برای رسم ساسون ها مورد استفاده قرار می گیرد.
مرحله ی سوم: رسم خطوط منحنی یقه و آستین و سرشانه
پس از اینکه خطوط عمودی و افقی را مطابق آنچه که توضیح داده شد و مطابق تصویر رسم کردیم حال وقت آن است که اندازه های مورد نیاز برای رسم منحنی حلقه و یقه و همچنین خط شانه را علامت بزنیم. بنابراین مطابق زیر عمل می کنیم.
ابتدا از اولین نقطه ای که روی الگو رسم کردیم روی خط گردن به اندازه ی یک پنجم دور گردن منها 2 میلی متر به سمت راست علامت می زنیم و مطابق تصویر هلال یقه پشت را رسم می کنیم.
سپس نقطه صفر خط کش را روی همین نقطه قرار می دهیم و انتهای خط کش را طوری روی خط شانه تنظیم می کنیم که بتوانیم خطی به اندازه ی سرشانه رسم کنیم.
برای رسم حلقه آستین نیاز داریم که رو خط حلقه از سمت راست به اندازه ی یک دوم کارور جلو به علاوه ی 1.5 سانتی متر علامت بزنیم و وسط این دو نقطه را مطابق تصویر پیدا کنیم و علامت بزنیم. سپس مطابق تصویر، حال می توانید نقاط حلقه را بهم وصل کنید تا منحنی حلقه به دست بیاید.
مرحله چهارم: رسم ساسون ها در بالاتنه پشت با متد متریک
رسم ساسون یکی از بخش های مهمی است که باید هنگام الگوکشی رعایت شود. معمولا ساسون های برای لباس های جذب یا نیمه جذب کاربرد دارد و برای لباس های آزاد یا نیمه آزاد معمولا این مرحله با رعایت نکات مرتبط با خود حذف می شود.
ساسون هایی که در بالاتنه پشت با روش متریک رسم می شود ساسون سرشانه پشت است که برای شانه های افتاده معمولا رسم می شود. ساسون وسط پشت و ساسون خط کمر و ساسون پهلو پشت.
ساسون وسط پشت
ابتدا روی خط کمر بین 1 تا 1.5 سانتی متر به سمت راست علامت زده و این نقطه را از بالا به نقطه خط شانه و از پایین به خط باسن وصل می کنیم. می توانیم از بالا آن را به نقطه گودی گردن نیز وصل کنیم. برای درک بهتر اینکه این نقطه دقیق به کجا وصل می شود حتما تصاویر را با دقت ببینید.
ساسون خط کمر
از نقطه ای که وسط خط یک دوم کارور پشت پیدا کردیم یک خط عمودی به سمت پایین رسم کردیم که خط کمر، باسن و پای لباس را قطع کرد. از این نقطه به اندازه 1 سانتی متر به سمت چپ و 1 سانتی متر به سمت راست علامت می زنیم. سپس این نقاط را از بالا به همان نقطه روی خط حلقه وصل می کنیم. برای قسمت پایین ساسون روی خط کمر از همین نقطه حدود 10 تا 12 سانتی متر پایین آمده و سپس از این نقطه به نقاط ساسونی که روی خط کمر مشخص کرده بودیم وصل می کنیم.
ساسون خط پهلو
برای رسم ساسون خط پهلو نیاز است که اختلاف اندازه واقعی کمر و اندازه ی کمر رسم شده روی الگو را محاسبه کنیم مقدار ساسون ها را کم کنیم و این مقدار را محاسبه کنیم ولی چون برای محاسبه دقیق نیاز به الگوی جلو داریم بنابراین در این مقاله رسم این ساسون را اموزش نمی دهیم.
فراموش نکنید که ساسون ها بر اساس تناسب فرم بدن طراحی می شوند. و ممکن است که این اندازه ها یا ساسون ها تغییر کنید. در واقع طراحی ساسون به عوامل متعددی از جمله فرم بدن، مدل لباس، انتخاب الگوی اولیه و …. بستگی دارد
حتما پس از اینکه رسم الگو به انتها رسید خطوط الگو را با اندازه های واقعی کنترل کنید و اگر اختلافی وجود داشت بر اساس آن اختلاف ساسون ها را تنظیم کنید.
کنترل و تنظیم لقی ها یا آزادی ها
برای اینکه لباس فرم بهتر و راحت تری داشته باشد نیاز است تا برخی آزادی ها را در الگو لحاظ کنیم.
آزادی کارور پشت
همانطور که در مرحله ی رسم خطوط عمودی توضیح داده شد حدو 0.5 تا یک سانتی متر گشاده برای کارور پشت در نظر می گیریم.
لقی زیر بغل
برای زیر بغل و اینکه لباس بهتر روی بدن بنشیند نیاز به لقی زیر بغل داریم. مقدار این لقی بستگی به اندازه سینه فرد دارد برای مثال برای سایزهای 90 تا 100 سانتی متر یک سانتی متر لقی مناسب است برای سایز 100 تا 110 دو سانتی متر و بالاتر از 110 سه سانتی متر.
تنظیم عرض کمر و باسن
کنترل باسن: نصف دور باسن + ۵ سانتی متر و سپس از عرض کادر کم می کنند، عدد حاصل را بر ۲ تقسیم کرده و به هر سمت پهلو اضافه می کنند.
کنترل دور کمر: نصف دور کمر + ۳ سانتی متر، عدد حاصل تقسیم بر ۵ شده و مقدار هر ساسون را به دست می دهند.
نکته نهایی
پس از اعمال لقی ها و ساسون ها، الگو را دوباره بررسی کنید که عرض پشت، عرض کمر و باسن با اندازه های بدن فرد همخوانی داشته باشد. در صورت نیاز اصلاحات کوچک انجام دهید.
بهتر است قبل از برش پارچه اصلی، روی پارچه ارزان یا موسلین، الگو را امتحان کنید تا اصلاحات احتمالی مشخص شود.
اصلاحات متناسب با اندام های خاص
یک ویژگی مهم روش متد متریک این است که امکان شخصی سازی بالا دارد. در ادامه به چند حالت رایج اندام و اصلاحات لازم اشاره می کنیم:
برآمدگی پشت
اگر فرد برآمدگی پشت دارد، لازم است ساسون وسط پشت یا ساسون سرشانه بیشتر در نظر گرفته شود، و شیب سرشانه کمی بیشتر شود تا لباس روی پشت صاف بنشیند.
شانه افتاده
در این حالت، از گودی گردن پشت به سمت پایین تر حرکت می کنیم یا شیب سرشانه را کمتر می گیریم تا لباس کمتر روی شانه جمع شود.
کمر خیلی باریک یا باسن برجسته
در این حالت برای کمر های بسیار باریک می توان ساسون کمر را کمی بیشتر در نظر گرفت تا لباس روی بدن فرم بهتری پیدا کند.
برای باسن برجسته می توانید خط خط باسن را دقیق تر تعیین کنید و پهلو را با آزادی بیشتری طراحی کنید. روش کنترل باسن در متد متریک کاملاً مناسب این مواقع است.
لباس های پشت باز
اگر مدل لباس پشت باز باشد، لازم است از خط وسط پشت مقدار رویهمگرد یا سجاف حذف شود و حتماً در ناحیه پشت، آزادی بیشتری در نظر گرفته شود تا لباس هنگام ایستادن یا نشستن بالا نکشد.
رسم رویهمگرد، سجاف و لایی
برخی جزئیات تکمیلی برای رسم الگو بالاتنه پشت با متد متریک:
اگر الگو را روی پارچه دولا برش بزنید نیازی به سجاف ندارد اما اگر لباس پشت باز باشد و خط وسط پشت را روی دولای باز پارچه برش بزنید نیاز به سجاف و رویهمگرد دارد، بنابراین باید مقدار رویهم گرد را به الگو اضافه کنید و سپس برش بزنید.
برای هلال یقه نیز نیاز به سجاف دارید بنابراین حدو 5 تا 8 سانتی از نقطه صفر به سمت پایین علامت زده و حدود 5 تا 8 سانتی از نقطه ی گردن روی خط سرشانه نیز علامت زده این دو نقطه را به صورت منحنی موازی با منحنی یقه به هم وصل می کنیم و سپس آن را روی یک کاغذ دیگر کپی کرده روی دولای بسته پارچه برش می زنیم.
لایی گذاری در پشت ممکن است برای حفظ فرم سرشانه یا پشت لباس مورد نیاز باشد (خصوصاً برای کت ها یا لباس های مجلسی). در این حالت، لایی معمولاً در ناحیه سرشانه و پشت مرکزی قرار می گیرد.
جمع بندی و نکات کلیدی
در این مقاله، به صورت گام به گام روش رسم الگوی بالاتنه پشت با استفاده از متد متریک را مرور کردیم. برای اینکه نتیجه کار شما دقیق و حرفه ای باشد، چند نکته کلیدی را در پایان یادآور می شوم:
دقت در اندازه گیری: کمتر از ۱ سانتی متر خطا در اندازه گیری می تواند نتیجه را تا حد زیادی تغییر دهد.
رعایت محاسبات متد متریک: فرمول های روش متریک (مانند نصف کارور، پنجم دور گردن، منهای اعداد ثابت) را کامل اجرا کنید.
اعمال ساسون و لقی ها: این عناصر باعث می شوند لباس روی بدن صاف بنشیند و حرکت پذیری داشته باشد.
تست الگو قبل از برش پارچه اصلی: همیشه یک نسخه آزمایشی بر روی پارچه ارزان انجام دهید.
اصلاح برای اندام شخصی: متد متریک این امکان را می دهد که برای هر اندام خاص اصلاحات انجام دهید؛ از برآمدگی پشت تا باسن برجسته.
اگر قصد دارید خیاطی را با متد متریک به صورت اصولی و حرفه از صفر تا صد بیاموزید دوره ی آموزش خیاطی با متد متریک برای شما پیشنهاد می شود. همچنین برای اینکه بتوانید الگوهای خود را برش بزنید و بدوزید می توانید با شرکت در دوره ی آموزش برش و دوخت تمام نکات کلیدی و حساس مربوط به برش و دوخت را به صورت کامل، اصولی و گام به گام یاد بگیرید.
اینک آموز دوره های آموزش خیاطی را بدون محدودیت زمانی و مکانی به صورت آنلاین و مجازی با هر هزینه ای که در توان شماست ارائه می دهد تا هیچ نوع محدودیتی مانند محدودیت مالی، محدودیت زمانی و محدودیت مکانی مانع یادگیری شما نشود.